Oznaczanie treści AI krok po kroku. Sześć kroków przed 2 grudnia

Oznaczanie treści AI to informowanie odbiorcy, że materiał został wygenerowany albo zmieniony przez sztuczną inteligencję. Obowiązek wynika z art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 i stosuje się od 2 sierpnia 2026, ale systemy wprowadzone do obrotu wcześniej mają czas na spełnienie wymogu oznaczania maszynowego do 2 grudnia 2026.

Poniżej sześć kroków, reguły przypisania oznaczeń, wskazanie miejsca, z którego można pobrać darmowe ikony Komisji Europejskiej, oraz wyjątki, o których łatwo zapomnieć.

Kogo to dotyczy i od kiedy?

Art. 50 rozkłada obowiązki na dwie role. Dostawca systemu odpowiada za to, że wynik jest znakowany maszynowo (ust. 2) i że użytkownik wie, iż rozmawia z AI (ust. 1). Podmiot stosujący odpowiada za ujawnienie widoczne dla człowieka przy deepfake i przy tekście publikowanym w sprawach interesu publicznego (ust. 4). Większość firm występuje w obu rolach jednocześnie: jako podmiot stosujący wobec narzędzi, z których korzysta, i jako dostawca wobec własnego chatbota.

Krok 1: Inwentaryzacja - gdzie AI dotyka naszych treści?

Zacznij od listy miejsc, w których sztuczna inteligencja tworzy albo zmienia to, co publikujecie.

Pytania kontrolne: Czy mamy chatbota, voicebota albo asystenta na stronie? Czy AI generuje opisy produktów, posty, grafiki, napisy albo lektora? Czy używamy narzędzi do retuszu, zmiany tła lub podmiany twarzy? Czy ktoś w zespole tłumaczy albo redaguje teksty modelem językowym?

Bez tej listy kolejne kroki nie mają do czego się odnieść, a najczęściej pomijane pozycje to tłumaczenia i grafika marketingowa.

Krok 2: Rola i podstawa - który ustęp art. 50 nas dotyczy?

Przy każdej pozycji z listy rozstrzygnij dwie rzeczy naraz: w jakiej jesteście roli i z którego ustępu wynika obowiązek.

Pytania kontrolne: Czy przy tej pozycji jesteśmy dostawcą, czy podmiotem stosującym? Czy to treść syntetyczna w rozumieniu ust. 2, deepfake w rozumieniu ust. 4, czy interakcja z ust. 1? Czy treść jest publikowana w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego? Czy przeszła kontrolę redakcyjną?

Ostatnie pytanie bywa rozstrzygające: art. 50 ust. 4 nie stosuje się do tekstu, który przeszedł kontrolę redakcyjną i za który ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną.

Które oznaczenie do czego? Trzy reguły

Komisja Europejska udostępniła zestaw ikon i przypisała im konkretne zastosowania. Reguły są proste, a różnica między nimi sprowadza się do udziału człowieka:

• Ikona podstawowa - gdy AI brała udział w powstaniu deepfake (obraz, dźwięk, wideo) albo publikowanego tekstu, ale nie rozstrzygacie, w jakim stopniu.
• „Fully AI-Generated" (w pełni wygenerowane przez AI) - gdy cała treść powstała z modelu, bez elementów stworzonych przez człowieka.
• „Partially AI-Modified" (częściowo zmodyfikowane przez AI) - gdy istniejąca treść człowieka została częściowo zmieniona przy użyciu AI. Tu trafia większość pracy marketingowej: retusz, zmiana tła, przeredagowanie, tłumaczenie.

Skąd pobrać ikony i jak ich używać?

Każda ikona ma cztery warianty kolorystyczne: czarny, biały oraz oba w wersji z 50-procentową przezroczystością. Do pobrania w SVG i PNG, spakowane, bezpłatnie i bez obowiązku podawania źródła: EU icons for labelling AI-generated content.

Dwie rzeczy warto zapamiętać. Użycie tych ikon jest dobrowolne - dobrowolny nie jest sam obowiązek z art. 50. I samo wklejenie ikony niczego nie przesądza: oznaczenie ma być dostrzegalne przy pierwszym kontakcie z treścią oraz wbudowane bezpośrednio w materiał, chyba że istnieje równoważna alternatywa.

Krok 3: Oznaczenie dla człowieka - czy widać je od razu?

Obowiązek z ust. 4 spełnia się wtedy, gdy odbiorca dowiaduje się o udziale AI w momencie kontaktu z treścią, a nie po kliknięciu w regulamin.

Pytania kontrolne: Czy oznaczenie jest widoczne przy pierwszym wyświetleniu, bez przewijania i rozwijania? Czy jest zrozumiałe dla kogoś spoza branży? Czy da się je odczytać także wtedy, gdy materiał zostanie udostępniony dalej? Czy jego forma nie zasłania samej treści?

Przy treściach artystycznych, satyrycznych i fikcyjnych obowiązek jest łagodniejszy: wystarczy ujawnić istnienie manipulacji w sposób, który nie utrudnia odbioru dzieła.

Krok 4: Oznaczenie maszynowe - czy dostawca je zapewnia?

To osobny obowiązek i w większości przypadków nie leży po Waszej stronie. Art. 50 ust. 2 obciąża dostawcę systemu: wynik ma być znakowany w formacie czytelnym maszynowo, a rozwiązanie techniczne ma być skuteczne i odporne.

Pytania kontrolne: Czy wiemy, którzy nasi dostawcy znakują wyniki maszynowo? Czy mamy to potwierdzone w dokumentacji, a nie w zapewnieniu handlowca? Czy sprawdziliśmy, co dzieje się ze znakowaniem po konwersji pliku albo zrzucie ekranu? Czy dostawcy poinformowali nas o terminie 2 grudnia 2026?

Sposób, w jaki takie znakowanie działa i gdzie się urywa, pokazaliśmy na przykładzie w tekście o znakowaniu tekstów przez Anthropic.

Krok 5: Chatboty - czy człowiek wie, z kim rozmawia?

Art. 50 ust. 1 wymaga, by osoba wiedziała, że wchodzi w interakcję z systemem AI, chyba że jest to oczywiste dla rozsądnego obserwatora. Informacja ma dotrzeć najpóźniej przy pierwszej interakcji.

Pytania kontrolne: Czy nasz chatbot mówi, że jest botem, zanim zada pierwsze pytanie? Czy voicebot informuje o tym na początku rozmowy? Czy komunikat jest dostępny także dla osób korzystających z czytnika ekranu? Czy nazwa asystenta nie sugeruje człowieka?

Imię i awatar przypominające prawdziwą osobę działają dokładnie odwrotnie do wymogu z tego ustępu.

Krok 6: Dowody - czy umiemy wykazać, jak kwalifikowaliśmy treści?

Oznaczanie to ciąg decyzji, a decyzja bez śladu jest nie do obronienia przy pierwszym pytaniu. Po tym kroku organizacja powinna dysponować:

• zasadami oznaczania zapisanymi w polityce korzystania z AI;
• listą miejsc, w których AI tworzy albo zmienia treść, z przypisaną rolą i podstawą prawną;
• potwierdzeniami od dostawców dotyczącymi znakowania maszynowego;
• zapisem decyzji o kwalifikacji spornych przypadków, z datą i osobą;
• wskazaną osobą, która rozstrzyga wątpliwości;
• zapisem przeglądu zasad po zmianie narzędzi lub przepisów.

Ten komplet zamienia „staraliśmy się" na coś, co da się pokazać.

Jak robimy to u siebie

Na każdej stronie tego serwisu, nad stopką, stoi zdanie: część treści powstaje z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, a każdą z nich przed publikacją weryfikuje człowiek. Obok jest link do zasad wykorzystania AI, gdzie opisujemy, przy czym konkretnie jej używamy.

To przykład kwalifikacji z reguły trzeciej: treść powstaje z udziałem człowieka i jest przez człowieka weryfikowana, więc bliżej jej do „częściowo zmodyfikowane" niż do „w pełni wygenerowane". Nie jest to wymóg prawny w naszym przypadku, bo nie publikujemy deepfake ani tekstu w sprawach interesu publicznego w rozumieniu ust. 4. Robimy to, bo czytelnik ma prawo wiedzieć.

Samodzielnie czy z narzędziem?

Sześć kroków powyżej da się przejść arkuszem. Trudność pojawia się przy utrzymaniu: narzędzia się zmieniają, ludzie dochodzą, a każde nowe miejsce publikacji to nowa decyzja o kwalifikacji. Dlatego zasady oznaczania sensownie jest trzymać razem z rejestrem narzędzi AI i polityką, a nie w osobnym dokumencie.

Tak działa platforma AI TrustCERT: rejestr narzędzi, polityki z potwierdzeniami zapoznania i dokumentowanie decyzji w jednym miejscu. Jeśli chcesz najpierw sprawdzić, które obowiązki AI Act Was dotyczą, AI Ready Check daje wstępną diagnozę w trzy minuty.

Podsumowanie

Oznaczanie treści AI to sześć pytań: gdzie AI dotyka naszych treści, w jakiej jesteśmy roli i który ustęp art. 50 nas dotyczy, czy oznaczenie widać od razu, czy dostawca znakuje wynik maszynowo, czy użytkownik wie, że rozmawia z botem, i czy umiemy wykazać, jak kwalifikowaliśmy treści.

Reguły przypisania są trzy: ikona podstawowa przy udziale AI, „w pełni wygenerowane" bez udziału człowieka, „częściowo zmodyfikowane" przy zmianie treści człowieka. Ikony Komisji są darmowe, a ich użycie dobrowolne - w odróżnieniu od samego obowiązku.

Termin dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 mija 2 grudnia 2026. Kwalifikacja konkretnej treści zostaje po stronie organizacji, a przy sprawach spornych warto potwierdzić ją z prawnikiem.

✦ Ten artykuł powstał z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, a przed publikacją został zweryfikowany przez autora, który ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną.