Czy AI Act został odroczony? Co naprawdę zmienił Digital Omnibus

Pod koniec lipca przez media przeszła fala nagłówków o odroczeniu unijnych przepisów o sztucznej inteligencji. W wielu firmach odczytano to jednoznacznie: mamy jeszcze czas, temat wraca za rok albo dwa.

To odczytanie jest kosztowne, bo nieprawdziwe. AI Act nie został odroczony. Przesunięto jeden konkretny fragment rozporządzenia, który większości firm i tak nigdy nie dotyczył.

Co się właściwie stało 27 lipca

W życie weszło rozporządzenie (UE) 2026/1744, znane jako Digital Omnibus on AI. Przyjęto je 8 lipca, opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca, a obowiązuje od 27 lipca 2026. To pierwsza zmiana AI Act od jego uchwalenia.

Powód przesunięcia jest prozaiczny i wart zapamiętania, bo mówi coś o tym, czego się spodziewać dalej. Nie zdążono z normami zharmonizowanymi, bez których ocena zgodności systemu wysokiego ryzyka jest w praktyce zgadywanką. Trudno egzekwować zgodność ze standardem, który jeszcze nie powstał.

„Art. 4 aktu w sprawie sztucznej inteligencji nie pociąga za sobą obowiązku pomiaru wiedzy pracowników na temat sztucznej inteligencji."

Komisja Europejska, Kompetencje w zakresie AI - pytania i odpowiedzi. Obowiązek kompetencji nie zniknął ani nie został odroczony - zmieniło się to, czego przepis wymaga.

Co faktycznie zostało przesunięte

Dwie daty, obie dotyczące wyłącznie systemów wysokiego ryzyka:

• 2 grudnia 2027 - obowiązki dla samodzielnych systemów wysokiego ryzyka, czyli tych klasyfikowanych po zastosowaniu. To Załącznik III: rekrutacja, edukacja, scoring kredytowy, dostęp do usług publicznych, infrastruktura krytyczna. Wcześniej ten termin przypadał na sierpień 2026.
• 2 sierpnia 2028 - obowiązki dla AI wbudowanej w produkty objęte Załącznikiem I, czyli takie, które podlegają osobnym unijnym przepisom o bezpieczeństwie.

Jeśli Wasza firma nie ma systemu z żadnej z tych kategorii, przesunięcie nie zmieniło dla Was absolutnie nic.

Co obowiązuje bez zmian

Tutaj zaczyna się część, którą nagłówki pominęły.

Obowiązek kompetencji w zakresie AI działa od 2 lutego 2025. To już ponad osiemnaście miesięcy. Dotyczy każdej organizacji, w której ludzie używają narzędzi AI w pracy, niezależnie od branży i wielkości.

Zakazane praktyki z art. 5 obowiązują od tej samej daty i mają najwyższe progi kar w całym rozporządzeniu. Od 2 grudnia 2026 dochodzą do nich dwa nowe zakazy.

Obowiązki przejrzystości weszły 2 sierpnia 2026, dokładnie zgodnie z pierwotnym planem. Chatbot ma się przedstawić, treści generowane przez AI mają być oznaczone, deepfake ma być ujawniony. Tego samego dnia Komisja Europejska ogłosiła start egzekwowania rozporządzenia przez AI Office i organy krajowe.

Kary zostały bez zmian. Do 35 mln euro albo 7 procent światowego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro albo 3 procent za naruszenie pozostałych obowiązków.

Jedna zmiana, o której warto wiedzieć

Digital Omnibus zmienił brzmienie obowiązku szkoleniowego z art. 4, i to jest zmiana, która dotyczy każdego.

Wcześniej przepis kazał zapewnić wystarczający poziom kompetencji AI u pracowników. Po zmianie mówi o podejmowaniu środków wspierających rozwój tych kompetencji, a rozporządzenie wprost zaznacza, że nie wymaga od nikogo gwarantowania konkretnego poziomu wiedzy.

Prawnicy nazwą to przejściem z obowiązku rezultatu na obowiązek starannego działania. W praktyce znaczy to jedno: przestaje się liczyć to, czy pracownik faktycznie wie wystarczająco dużo, a zaczyna liczyć to, czy firma potrafi pokazać, co konkretnie zrobiła, żeby wiedział.

To złagodzenie tylko z pozoru. Obowiązek starannego działania jest łatwiejszy do spełnienia, ale trudniejszy do udowodnienia bez dokumentacji. Wcześniej można było argumentować, że zespół zna się na rzeczy. Teraz trzeba pokazać przeprowadzone szkolenia, daty i potwierdzenia.

Skąd wziął się mit odroczenia

Z trzech rzeczy naraz.

Po pierwsze, przez dwa lata 2 sierpnia 2026 był opisywany jako data, w której AI Act zaczyna obowiązywać w pełni. Kiedy pięć dni przed nią przesunięto najgłośniejszą część, naturalnym skrótem stało się "przesunęli AI Act".

Po drugie, systemy wysokiego ryzyka są medialnie najciekawsze. Rozpoznawanie twarzy i scoring kredytowy piszą się lepiej niż obowiązek szkoleniowy.

Po trzecie, sama nazwa. "Omnibus" i "uproszczenie" brzmią jak deregulacja, choć zmiana dotyczyła terminów i jednego sformułowania, a nie zakresu obowiązków.

Co z tego wynika praktycznie

Jeśli używacie AI w zwykły sposób, czyli czaty, generatory treści, narzędzia do obsługi klienta, asystenci w pakiecie biurowym, to Wasza lista zadań nie zmieniła się ani o jedną pozycję.

• Ustalcie, z czego faktycznie korzystają zespoły. Bez tego nie sprawdzicie żadnego z pozostałych punktów.
• Sprawdźcie, czy któreś z zastosowań nie wpada do kategorii wysokiego ryzyka. Klasyfikację robi się dziś, mimo że obowiązki wchodzą w 2027.
• Przeszkolcie ludzi i zachowajcie dowód, że to zrobiliście.
• Sprawdźcie, czy chatbot i treści generowane przez AI są oznaczone zgodnie z art. 50.

Jeśli natomiast macie narzędzie rekrutacyjne, system oceny pracowników albo scoring, to szesnaście miesięcy zapasu wygląda inaczej, niż się wydaje. Rynek doradczy i audytowy będzie obłożony w drugiej połowie 2027, a Wy staniecie w tej samej kolejce co wszyscy.

Co dalej

Najbliższa data w kalendarzu to 28 października 2026, kiedy w Polsce wchodzą przepisy o kontrolach, postępowaniach i karach, a KRiBSI dostaje realne narzędzia. Potem 2 grudnia 2026: dwa nowe zakazy w art. 5.

Nie sprawdziliście jeszcze, które obowiązki dotyczą Waszej organizacji? AI Ready Check to bezpłatna diagnoza wstępna w trzy minuty, bez zobowiązań.

✦ Ten artykuł powstał z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, a przed publikacją został zweryfikowany przez autora, który ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną.